22 shkurt 2026

Kur fjala zhvlerësohet, njeriu bëhet ishull

Sot jetojmë në një epokë ku fjalët qarkullojnë me shpejtësinë e dritës, por bien në tokë pa peshë. Kurrë nuk kemi folur kaq shumë, dhe prapë rrallë kemi ndier se jemi dëgjuar. Shoqëria moderne është bërë një hapësirë zhurme: shumë reagime, pak kuptim; shumë opinione, pak përgjegjësi. Në këtë zhurmë, fjala humb ndikimin, sepse nuk shoqërohet më me kujdes, as me lidhje reale mes njerëzve.

Një arsye e qartë është inflacioni i fjalës. Dikur, fjala kishte kosto: duhej ta mendoje, duhej ta thoje ballë për ballë, duhej ta mbaje përgjegjësinë e saj. Sot, shpesh është si monedhë e zhvlerësuar: përdoret pa masë dhe, pikërisht për këtë, nuk blen më besim. “Jam këtu për ty” thuhet lehtë, por rrallë shndërrohet në prani. “Të kuptoj” shkruhet shpejt, por shpesh është mënyrë elegante për ta mbyllur bisedën. Kështu, fjala nuk vdes me dramë; ajo fiket ngadalë, nga përdorimi i tepërt.

Paralelisht, individualizimi po shndërrohet në normë. Suksesi përjetohet si trofe personal, dështimi si turp privat, gëzimi si një postim, ndërsa vuajtja si diçka që duhet menaxhuar në heshtje. Secili mban barrën e vet si një ishull, edhe kur rrethohet nga njerëz. Në vend të rrëfimit, mbizotëron imazhi; në vend të mbështetjes, krahasimi. Dhe kur dikush kërkon mirëkuptim, shpesh merr vetëm një fjali të shkurtër ose një emoji, si t’i vendosësh një fashë një plasjeje që kërkon qepje.

E shoh këtë edhe në ritualet tona të përditshme: përgëzimet dhe ngushëllimet janë bërë të shpejta, të gatshme, pothuaj automatike. Ne dimë të themi “urime” dhe “më vjen keq”, por shpesh nuk dimë të rrimë pranë, të pyesim dy herë, të dëgjojmë pa këshilluar, të mbajmë hapur një bisedë që s’ka zgjidhje të menjëhershme. Kultura e “ia del vetë” duket si virtyt, por nganjëherë është thjesht mënyrë për të mos u përfshirë. Mbi këtë mit ndërtohet një vetmi e re: e rregullt, e heshtur, e padukshme.

Unë e shoh këtë si një zhvendosje: nga shoqëria si mbështetje, te shoqëria si presion. Shoqëria mbetet e rëndësishme, por jo gjithmonë motivuese. Shpesh vepron si pasqyrë e shtrembëruar: të krahason para se të të kuptojë; të mat para se të të dëgjojë; të gjykon para se të pyesë. Kur identiteti reduktohet në rezultate, njeriu humb të drejtën të jetë proces. Prandaj edhe qëllimi im është bërë më shumë individual: të ndërtoj një stabilitet të brendshëm që nuk varet nga duartrokitjet dhe nuk rrëzohet nga heshtja.

Ky individualizim, për mua, nuk është adhurim i vetes; është vendosje kufijsh. Është përpjekje për të mos e lënë veten të drejtohet nga krahasimi, nga zhurma, apo nga opinioni i çastit. Në vend që të kërkoj miratim të përgjithshëm, preferoj lidhje të pakta, por reale; njerëz me të cilët fjala ka peshë, sepse ka kohë dhe përgjegjësi.

Natyrisht, ka edhe një anë pozitive: sot mund të gjesh komunitete, njerëz me të njëjtat mendime, ose mbështetje që s’ta jep rrethi i afërt. Por kjo mbështetje shpesh është e rastësishme, ndërsa presioni është i përhershëm. Komunitetet e mira kërkojnë përzgjedhje dhe kulturë; zhurma dhe gjykimi vijnë vetë. Është si të kërkosh ujë të pastër në një qytet me shumë tym: ekziston, por duhet ta gjesh me qëllim.

Për mua, zgjidhja nuk është të ikim nga shoqëria, por ta rikthejmë një element që po humbet: dëgjimin. Sepse fjala pa dëgjim është thjesht zë, dhe zëri pa lidhje është vetëm zhurmë. Në një botë që të mëson të dukesh, unë dua të mësoj të jem. Dhe kjo, për mua, është forma më e pastër e rezistencës.