Kur Shoqëria Humb Peshën e Fjalës
Sot jetojmë në një kohë ku fjalët qarkullojnë me shpejtësinë e dritës, por shpesh bien në tokë pa peshë. Flasim më shumë se kurrë, postojmë më shumë se kurrë dhe reagojmë më shpejt se kurrë, por kuptimi rrallë arrin të ngulitet. Fjala nuk motivon, nuk frymëzon dhe nuk formëson si dikur, sepse është mbytur nga zhurma: shumë opinione, pak dëgjim; shumë reagime, pak prani.
Shoqëritë moderne po bëhen gjithnjë e më individualiste, dhe kjo po e ndryshon mënyrën si e përjetojmë suksesin, dështimin, gëzimin dhe vuajtjen. Sot secili i përket më shumë vetes sesa grupit. Secili ecën me ritmin e vet, me barrën e vet, me ëndrrat e veta, dhe shpesh edhe me vetminë e vet. Në këtë realitet, fjala e tjetrit dëgjohet, por rrallë të lëviz.
Dikur, komuniteti ishte forcë formuese. Miratimi, kritika, këshilla, madje edhe qortimi, kishin peshë sepse vinin nga marrëdhënie reale dhe nga një përgjegjësi e përbashkët. Sot kjo fuqi është zbehur. Jo sepse shoqëria është zhdukur, por sepse prioriteti kryesor është bërë vetja, ndërsa tjetri shpesh shihet vetëm si sfond.
Shoqëria që sheh, por nuk ndjen
Në një epokë të mbingarkuar me informacion, ndjeshmëria është lodhur. Njerëzit shohin më shumë sesa ndjejnë: vëzhgojnë, komentojnë, kalojnë tutje. Kemi mësuar të reagojmë, jo të reflektojmë; të gjykojmë, jo të kuptojmë. Kur gjithçka kthehet në lajm, edhe dhimbja e dikujt tjetër rrezikon të duket si një rresht mes shumë rreshtave.
Kjo krijon një distancë të padukshme, por të fortë: një shoqëri fizikisht pranë, emocionalisht larg. Nganjëherë duket sikur ecim në të njëjtën rrugë, por secili me kufje në vesh. Jo vetëm në kuptimin literal, por si metaforë e mbylljes. Tjetri është aty, por nuk hyn në brendinë tënde, dhe as ti në të tijën.
Suksesi dhe dështimi si barrë personale
Në të kaluarën, suksesi shihej si arritje e familjes dhe e komunitetit; dështimi po ashtu ndahej, shpjegohej dhe përballohej bashkë. Sot gjithçka është individuale. Nëse arrin diçka, është “merita jote”. Nëse dështon, është “faji yt”. Kjo të jep liri, por edhe të lë vetëm përballë pasojave.
Suksesi shpesh trajtohet si trofe për t’u ekspozuar, ndërsa dështimi si bodrum ku duhet ta fshehësh veten. Gëzimet ndahen shpejt, por pa thellësi; vuajtjet mbahen brenda, sepse askush nuk do të duket i dobët në një botë që shpërblen vetëm të fortin. Kështu, njeriu modern mëson të menaxhojë imazhin, por jo peshën.
Dhe kur barrën e mban vetëm, ajo bëhet më e rëndë se sa është realisht. Jo sepse jeta nuk ka vështirësi, por sepse mungon krahu i dytë ku mund ta lësh për pak çaste.
Nga motivim në presion
Shoqëria mbetet e rëndësishme, por roli i saj është transformuar. Ajo nuk është më një kornizë mbështetëse; shpesh është një skaner: të mat, të krahason, të rendit. Në vend që të të shtyjë përpara, të vë përballë një pasqyre të shtrembëruar ku vlera jote duket gjithmonë relative, gjithmonë e varur nga tjetri.
Shoqëria po bëhet më kritikuese dhe më përqeshëse sesa konstruktive. Kjo është pika ku ajo nis ta humbë vlerën si forcë që nxit dhe mbështet individin. Sot shpesh vlerësohet pamja më shumë sesa thelbi; sipërfaqja bëhet standard, ndërsa brendësia mbetet e padukshme.
Jo të gjithë kanë siguri, mundësi apo qartësi për ta thënë atë që mendojnë dhe ndiejnë. Dhe pikërisht aty rritet rreziku: në vend të kritikës që ndihmon, njeriu përballet me paragjykim, nënçmim dhe etiketim. Në këtë klimë, ai mëson të ruajë imazhin, jo të shfaqë të vërtetën.
Qëllimi i brendshëm si mbijetesë emocionale
Në këtë realitet, qëllimi i individit nuk mund të mbështetet te duartrokitjet, te vlerësimi i komunitetit apo te pritshmëritë e shoqërisë. Ai duhet të jetë i brendshëm, personal dhe i pavarur nga zhurma e jashtme. Kjo është një formë mbijetese emocionale: të ndërtosh një bosht tëndin, që të mos të rrëzojë as heshtja, as duartrokitja.
Kjo nuk do të thotë të jetosh i shkëputur. Do të thotë të jetosh me kufij, me përzgjedhje dhe me një rreth më të vogël, por më të vërtetë. Do të thotë të kërkosh cilësi në lidhje, jo sasi në kontakte; prani reale, jo vetëm fjalë.
Sepse sot, më shumë se kurrë, njeriu ka nevojë për një qëllim që nuk varet nga duart e askujt tjetër, një kompas që nuk ndryshon drejtim sa herë fryn era e opinionit.
Në fund, problemi nuk është se njerëzit nuk flasin; problemi është se flasin pa u dëgjuar. Fjala duhet ta rifitojë peshën e saj përmes dëgjimit, përgjegjësisë dhe pranisë. Ndoshta nuk kemi nevojë për më shumë fjalë; kemi nevojë për më pak, por më të vërteta.
Në një botë që na mëson të dukemi, duhet të mësojmë të jemi.
Shuajb Isufi